Arapça Dil Bilgisi - 8

Bir eylemin belli şartlarda meydana geleceğini ifade etmek için kullanılır.
Şart edatları daima cümlenin başında kullanılır.

Bu edatlar, cümlenin hem şart kısmındaki, hem de cevap kısmındaki muzâri fiilleri, yani hem şart fiilini hem de cevap fiilini cezm ederler.


D İ K K A T

أَيٌّ dışındaki şart edatlarının hepsi mebnîdir.
Ancak أَيٌّ mu’rebdir.
Yani damme ile merfû, fetha ile mansûb ve kesra ile mecrûr olur. Muzâf olarak gelir.

  • Cezm eden şart edatları, iki muzâri fiili cezm eden edatlar olarak anılsa da şart ve cevap cümlesinde cezm eden şart edatlarından sonra her zaman muzâri fiiller gelmeyebilir. Fiillerden bir tanesi mâzî diğeri muzâri olabilir. Bazen her iki fiil de mâzi olarak gelebilir.
  • Cezm eden şart edatlarından sonra gelen şart ve cevap cümlesindeki fiiller muzâri oldukları takdirde meczûm olurlar; mâzi oldukları zaman ise mahallen meczûm olurlar. Çünkü mâzî fiiller mebnîdir.
  • Ecvef fillerin gerek üçlü (sülâsî) ve gerekse artırılmış (mezîd) muzâri kiplerinde ikil, eril çoğul ve 2. şahıs muhataba hariç, diğer şahıslarda cezm durumunda illetli olan ‘aynu’l-fiil yani orta kök harfi düşer.
  • Nâkıs fillerin gerek üçlü (sülâsî) ve gerekse artırılmış (mezîd) muzâri kiplerinde ikil, eril çoğul ve 2. şahıs muhataba hariç, diğer şahıslarda cezm durumunda illetli olan lâmu’l-fiil yani son kök harfi düşer.

Fâu’l-cevâb, bir şart edatı ile başlayan cümlenin cevap (ya da cezâ) kısmının başına gelen bir fâ ( ف ) harfidir.
Bu harfin vücûben (zorunlu olarak) geldiği yerleri şöyle sıralayabiliriz:

  • 1. Cevap cümlesi, isim cümlesi olursa:
  • 2. Cevap cümlesi, talep cümlesi olursa; yani emir ya da nehiy ile başlarsa veya soru cümlesi olursa:
  • 3. Cevap cümlesi بِئْسَ ,نِعْمَ ,لَيْس gibi donuk (câmid) ya da nâkıs fiille başlarsa:
  • 4. Cevap Cümlesi, gelecek zaman bildiren س veya سوف ile başlarsa:
  • 5. Cevap Cümlesi, قَدْ pekiştirme edatı ile başlarsa:
  • 6. Cevap Cümlesi, muzâri fiili nasb eden ve olumsuz yapan لَنْ edatı ile başlarsa:
  • 7. Cevap Cümlesi, muzâri fiili olumsuz yapan مَا edatı ile başlarsa:






http://2kelime.com/     -     [email protected]