Arapça Dil Bilgisi - 21 Haber Çeşitleri

Haber Çeşitleri

Haber üç çeşittir.
1- Mufred
2- Cümle
3- Şibih cümle

Haberin Mufred Olması

“Mufred” sözcüğünün kelime anlamı “tekil” olsa da, “haberin mufred olması”, haberin tekil olması demek değildir.
“Haberin mufred olması” demek, haberin cümle veya şibih cümle olmaması demektir.
Başka bir deyişle, haberin tekil veya ikil ya da çoğul olan tek bir kelimeden ibaret olması demektir.
Dolayısıyla mufred olan haber tekil bir kelime olabileceği gibi, ikil veya çoğul bir kelime de olabilir.

CümleTercüme
الطّالِبُ مُسْلِمٌÖğrenci Müslümandır.
الطّالِبانِ مُسْلِمانِİki öğrenci Müslümandır.
الطُّلابُ مُسْلِمونَÖğrenciler Müslümandır.
المُمَرِّضَةُ طَيّبَةٌHemşire iyi.
المُمَرّضَتانِ طَيّبَتانِİki hemşire iyi.
المُمَرّضاتُ طَيّباتٌHemşireler iyi.

Yukarıdaki cümlelerde haber olan sözcükler sayıca tekil, ikil veya çoğul olsalar da haber çeşidi bakımından “mufred”dirler.
Arapça bir kelime, düzensiz çoğulların gayri âkil grubuna ilişkin bir çoğul ise, tekil-dişil bir kelime gibi işlem görür. Aşağıdaki örneklerde düzensiz çoğul olan mubtedaların haberlerinin tekil-dişil yapıda kullanılmış olduğunu fark ediniz.

CümleTercüme
الكُتُبُ نافِعَةٌKitaplar faydalıdır.
الأقلامُ كثيرةٌKalemler çoktur.
الأبْوابُ مَفْتوحَةٌKapılar açıktır.
النّوافذُ مُغْلَقَةٌPencereler kapalıdır.

Haberin Cümle Olması

Haber bir isim cümlesi veya bir fiil cümlesi olabilir.
Haberin fiil cümlesi olması demek, mubtedadan sonraki kısmın bir fiille başlaması demektir.
Tek bir fiil bile, gizli öznesiyle birlikte bir cümledir.
Cümlelerin i‘râbı mahallen’dir. Yani bulundukları yer bakımındandır.
İ‘râbı mahallen olan ögeler için ref veya nasb ya da cer alâmeti aranmaz.
Burada fiille başlayan cümlenin yeri, mubtedanın haberine ait bir yerdir, yani “haber”in yeridir.
Haber, daima merfû olmak zorunda olduğu için, fiille başlayan cümle mahallen merfû olur.

Örneğin;
HaberMubtedaTercüme
ذَهَبَتْالطَبيبَةDoktor (kadın) gitti.
Haber mahallen merfû çünkü fiil cümlesiMubteda merfû, ref alâmeti sondaki damme
يَكْتُبُالطالِبُÖğrenci yazıyor.
Haber mahallen merfû çünkü fiil cümlesiMubteda merfû, ref alâmeti sondaki damme
كَتَبوا رِسالَةًالطُلّبُ Öğrenciler mektup yazdı.
Haber mahallen merfû çünkü fiil cümlesiMubteda merfû, ref alâmeti sondaki damme
تَجْلِسُ في الصّفِّالمُعَلّمَةُ Öğretmen sınıfta oturuyor.
Haber mahallen merfû çünkü fiil cümlesiMubteda merfû, ref alâmeti sondaki damme

Haberin Şibih Cümle Olması


“Şibih cümle”nin kelime anlamı, “cümlemsi”dir.
Kavram olarak anlamı ise, mubtedanın haberinin:
a. Harf-i cer ve mecrûrundan oluşması (harf-i cer ve kendisinden sonra gelen mecrûr isme kısaca “cârmecrûr” denir);
ya da
b. Bir zarftan ibaret olması durumudur.
Bir başka ifadeyle, haberin câr-mecrûr veya zarftan oluşması durumuna “şibih cümle” diyoruz.
Şibih cümle, her ne kadar gerçek bir cümle olmasa da, onun i‘râbı da mahallen’dir ve şibih cümle olan haberde ref alâmeti aranmaz, “mahallen merfû” denir.
HaberMubtedaTercüme
في البَيتِالطّفْلُ Çocuk evdedir.
Haber, mahallen merfû, çünkü şibih cümle (câr-mecrûr formu)Mubteda merfû, ref alâmeti sondaki damme
أمامَ البيتِالسّيّارَةُ Araba evin önündedir.
Haber, mahallen merfû çünkü şibih cümle (zarf formu)Mubteda merfû, ref alâmeti sondaki damme

Haberin Mubtedadan Önce Kullanılması

Mubteda belirsiz bir isim olarak değil de belirli bir isim olarak kullanıldığında her zaman cümlenin başında gelir.
Ancak mubteda belirsiz bir isim, haber de şibih cümle olursa, bu durumda haber mubtedadan önce gelmek zorundadır.
Yani haberin mubtedadan önce kullanılma zorunluluğu ancak iki koşulun gerçekleşmesi ile söz konusudur:
1. Mubteda belirsiz olacak,
2. Haber de şibih cümle olacak.

Sona kalmış mubtedaÖne geçmiş haberTercümeHaberMubtedaTercüme
عُصْفورٌ.على الشّجَرَةِ1. Ağacın üstünde bir serçe var.على الشّجَرَةِ.العُصْفورُ1. Serçe ağacın üstündedir.
رَجُلٌ.في الحَديقَة2. Bahçede bir adam var.في الحَديقَةِ.الرّجلُ2. Adam bahçededir.
كَلْبٌ.أمامَ البيتِ3. Evin önünde bir köpek var.أمامَ البيتِ.الكَلْبُ3. Köpek evin önündedir.
طِفْلٌ.تَحْتَ الشَجَرَةِ 4. Ağacın altında bir çocuk var.تَحْتَ الشَجَرَةِ.الطّفْلُ4. Çocuk ağacın altındadır.
قطِ ةّ.خَلْفَ البابِ5. Kapının arkasında bir kedi var.خَلْفَ البابِ.القِطّةُ5. Kedi kapının arkasındadır.
قَلَمٌ.لِلْمُدَرّسِ6. Öğretmenin bir kalemi var.لِلْمُدَرّسِ.القَلَمُ6. Kalem öğretmenindir.
فَتاةٌ.عِنْدَ البابِ7. Kapıda bir genç kız var.عِنْدَ البابِ.الفَتاةُ7. Genç kız kapıdadır.






http://2kelime.com/     -     [email protected]